Top 10 Edamse bezienswaardigheden

Edam - Damplein met voormalig Stadhuis

(foto: Wil Tjoa)

Damplein

Het Damplein, dat in 1585 is aangelegd, dankt zijn naam aan de grote gemetselde overkapping van de dam over de Voorhaven. Het Damplein wordt verder omsloten door het oude stadhuis, het voormalige postkantoor, en de vroegere Botermarkt, ook wel genaamd het 'Lancester'. De huidige hal is een uit de 19e eeuw daterende houten overdekte zuilenrij in Toscaanse stijl. Het oude stadhuis is een statig, in paarse steen opgetrokken gebouw, dat een beetje overdreven statig is in vergelijking met de omringende bebouwing van Edam. Het huidige stadhuis dateert van 1737 en is gebouwd in de voor die tijd karakteristieke Lodewijk XIV stijl. Het trappenhuis heeft zowel beneden als boven heel mooi Lodewijk XIV-stucwerk. Het voormalige postkantoor, waarin nu het museum Artimare is gevetsigd, is ontworpen door C.H. Peters. Deze rijksbouwmeester die ook verantwoordelijk was voor onder andere het hoofdpostkantoor van Amsterdam, was leerling van P.J.H. Cuypers, de architect van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Dit is duidelijk te zien. Het oude postkantoor heeft neo-renaissance invloeden, lichtgele zandstenen banden en een rechte toren, wat het gebouw een bijzonder karakter geeft.

Edams Museum

Het Edams Museum is gevestigd in twee panden gelegen aan het Damplein: een voormalig koopmanshuis uit ca. 1540 en het voormalige stadhuis. Het koopmanshuis bevindt zich nog voor een groot deel in originele staat. De begane grond is zo ingericht dat de bezoeker zich een beeld kan vormen van een 17e eeuws interieur met keuken, woon- en slaapvertrekken. Bijzonder is de op het grondwater drijvende kelder.

Edam - Grote Kerk

(foto: Wil Tjoa)

Grote Kerk

De Edammers zijn erg trots op deze bijzondere kerk die met recht zijn naam draagt. Na een restauratie van 18 jaar is de kerk sinds 1980 weer in volle pracht te bewonderen. Het is een van de grootste kerken van Nederland en bestaat uit een toren en een driebeukig schip. Het is een hallenkerk, wat inhoudt dat het middenschip en de beide zijbeuken even hoog zijn.

Kaasmarkt

De kaasmarkt heeft vanaf de zestiende eeuw in belagrijke mate de economie van Edam bepaald. Op 16 april 1526 kreeg Edam van Keizer Karel V het recht van vrije weekmarkt alsmede het recht van Waag, waarvoor jaarlijks 90 gulden aan de Grafelijkheid moest worden betaald. Op 2 maart 1594 werd dit recht van Waag door Prins Willem I eeuwigdurend vergeven tegen een jaarlijkse storting van 10 gulden.
De ronde kazen werden door de boeren per boot naar Edam gebracht en daar verkocht. Zodoende kregen zij al gauw de naam "Edammer kaas".
Vroeger waren de Kaasmarkt en het Prins Mauritspad een onderdeel van de doorgaande waterverbinding Achterhaven - Matthijs Tinxgracht. In 1622 werd hier de Bierkade aangelegd, waaraan de brouwers hun huizen bouwden.
De kaashandel was in vroeger jaren geconcentreerd rond de Voorhaven. Daar staan nog steeds verschillende kaaspakhuizen. Later werd een nieuwe kaaswaag gebouwd op - wat vervolgens is gaan heten - de Kaasmarkt. De Kaasmarkt is nu het decor van de sfeervolle zomerse kaasmarkten.

Edam - Proveniershof

(foto: Wil Tjoa)

Proveniershof

Dit waren vroeger woninkjes voor oudere Edammers, die door het betalen van een inkoopsom van 60 gulden per persoon hier van hun oude dag konden genieten. In 1555 werd het Proveniershuis gesticht door enkele rijke Edamse burgers, onder wie Jan Claesz. Brouwer. De gracht waaraan het hofje ligt, is naar hem genoemd. De twee vleugels van het gebouw zijn nog grotendeels uit de bouwtijd, hoewel er in later tijd wel wat wijzigingen zijn aangebracht, onder andere de 18e-eeuwse schuiframen.

Houten Huis

Op de hoek van de Eilandsgracht en Breestraat staat het 'oudste houten huis' van Edam. Heel bijzonder is dat dit huisje de vele stadsbranden die ook Edam geteisterd hebben, heeft overleefd. Zelfs de voorschriften om de houten gevels door stenen wanden te vervangen, ter voorkoming van nieuwe uitslaande branden, zijn aan dit huisje voorbijgegaan.

Speeltoren

Deze toren van de Onze Lieve Vrouwe- of Kleine Kerk dateert uit de 15e en 16e eeuw. Al in 1350 werd melding gemaakt van een kerk of kapel op deze plaats, vlakbij de Bult, het oudste gedeelte van de stad. De kerk zelf werd in 1882 grotendeels gesloopt. De slanke laat-gotische toren met zijn oude carillon is zeer beeldbepalend voor Edam.

Edam - Kwakelbrug

(foto: Cor van Bruggen)

Kwakelbrug

Aan het eind van de Schepenmakersdijk ligt de pittoreske Kwakelbrug. Een dankbaar object voor veel fotografen en schilders. De Kwakelbrug is één van de weinige houten "wipbruggen" die Edam nog rijk is. Een juk verdeelt de omlaaghangende ketting in twee delen, waaraan een klep is bevestigd. Het bruggetje biedt een mooi uitzicht op de scheepswerf aan het Boerenverdriet en op de Speeltoren.

Bult

Dit is één van de oudste gedeelten van de stad, hoewel dit aan de bebouwing niet meer te herkennen valt. Hier bevindt zich ook het Dienaarssluisje dat de oude IJe afsluit. Aan de rechterkant van het sluisje ligt de oude, uit de 15e-eeuwse scheepswerf, waar nog steeds oude houten schepen op de helling worden gerestaureerd.

Gemeenlandshuis

Aan het begin van de Schepenmakersdijk staat het Gemeenlandshuis, daterend uit 1785. Het bestaat uit drie om een hofje gegroepeerde gebouwen uit de 18e eeuw. De hof ziet er kleurrijk uit met de paden van gele en paarse steentjes, de felrode geraniums en de op sokkels geplaatste tuinbeelden, voorstellend de jaargetijden.

Bron: VVV Edam.